|
جايگاه طب مكمل- جايگزين در جهان امروز : امروزه طب مكمل - جايگزين(CAM) در جهان از جايگاه ويژه اي برخوردار است . با گسترش اين روشهاي پزشكي و گرايش روز افزون مردم و پزشكان به آنها ، شاهديم كه هر روزه ، درصد بيشتري از بيماران از قابليت هاي طب مكمل - جايگزين(CAM) بهره مند مي شوند .
به نظر مي رسد كه در قرن بيست و يكم به علت گسترش روشهاي طب مكمل- جايگزين ، حتي از پزشكان رايج نيز انتظار مي رود كه حداقل تا حدودي با اصول اين شيوه هاي پزشكي آشنا باشند . آمار جمع آوري شده از نظر دانشجويان پزشكي آمريكا و انگلستان در سال 1994 نشان داد كه 84% آنها معتقد به لزوم برگزاري دوره هايي با نام طب مكمل به عنوان يك واحد درسي طي تحصيلات پزشكي خود هستند و اين نشان مي دهد كه نه تنها عامه مردم ، بلكه پزشكان و دانشجويان پزشكي نيز ضرورت آشنايي با طب مكمل – جايگزين را تشخيص داده اند . آمار سال 1990 به دست آمده از " انجمن مصرف كنندگان انگلستان"
(UK Consumers Association) 1990:تعداد مشاوره هاي طب مكمل و رايج در طول يكسال در اين كشور تقريباً برابر بوده است ( 16% افراد جامعه ) .
1991 : در حدود 20% مردم انگلستان به درمانگران طب مكمل مراجعه كرده اند ، در حالي كه در همين سال تنها 16% مردم مراجعه اي به يك پزشك معمولي داشته اند .
اين آمار هنگامي جالب توجه تر مي شود كه بدانيم :
- اين مراجعين براي استفاده از طب رايج احتياج به پرداخت پول نداشته اند ( بيمه عمومي)
- در حالي كه براي رجوع به اكثريت درمانگران طب مكمل مجبور به پرداخت هزينه شخصي بوده اند .( تنها تعداد محدودي از رشته هاي طب مكمل - جايگزين در انگلستان- نظير هوميوپاتي - تحت پوشش بيمه خدمات درماني قراردارد . )
در آمار سال 1990 اروپا مشخص شد :
1- 20% مردم اروپا از مشاوره ها و درمانهاي طب مكمل - جايگزين
استفاده مي كنند .
امروز پس از گذشت نزديك به 13 سال از اين آمار در اكثر كشورهاي اروپايي بيش از نيمي از جمعيت به متخصصان طب مكمل مراجعه مي نمايند . به طور مثال در سال 1997 درصد مراجعين به CAM در آلمان و فرانسه به ترتيب 42% و 49% بوده است . اما آمار سال 2002 سازمان بهداشت جهاني(WHO) نشان مي دهد كه براي نمونه در صد مراجعان به CAM درفرانسه به 75% افزايش يافته است .
آمار به دست آمده در آمريكا و انگلستان نشان مي دهد كه 84% دانشجويان پزشكي ، 76% پزشكان عمومي و 96% پزشكان در بيمارستانها خواستار دسترسي به طب مكمل - جايگزين در سطح جامعه بوده اند . 70% پزشكان شاغل در بيمارستان و بيش از 93% پزشكان عمومي بيش از يكبار بيماران خود را براي مشاوره و درمان به درمانگر طب مكمل - جايگزين ارجاع داده اند .
در آمريكا ، تنها در بين سال هاي 1998 تا 2000 ، تعداد بيمارستان هايي كه در آنها از شيوه هاي درماني CAMاستفاده مي شود به بيش از دو برابر رسيده است و هزينه پرداخت شده براي CAM در سال 1997 درايالت منحده آمريكا 27 ميليارد دلار بوده است . .
در انگلستان علاوه بر متخصصين طب مكمل - جايگزين كه تحصيلاتي در طب رايج ندارند ، امروز 20% پزشكان عمومي و 12% پزشكان شاغل در بيمارستانها براي درمان خود در برخي از موارد از روشها و تكنيك هاي طب هاي غير رايج استفاده مي كنند . در سال 1983 تنها در حدود 2000 پزشك انگليسي ( 4% پزشكان وقت انگلستان ) از بعضي از روشهاي طب مكمل استفاده مي كردند كه تنها در طي 13 سال (تا سال 1996 ) اين رقم به بيش از 4 برابر رسيد . امروزه مجموعه درمانگران طب مكمل در انگلستان در حدود 000/50 نفر است كه نزديك به 8000 نفر آنها را پزشكان طب رايج تشكيل مي دهند .
تخمين زده مي شود كه در حال حاضر 85-65% مردم جهان (بر طبق آمارهاي مختلف ) از روشهاي
طب مكمل- جايگزين استفاده مي كنند. جایگاه طب مکمل و جایگزین در کشور های مختلف ایالات متحده آمریکا 1- انجام كايروپراكتيك (Chiropractic) و استئوپاتي (Osteopathy) در تمامي ايالتها مجاز مي باشد .
2- متخصصان طب سوزني در 34 ايالت اجازه فعاليت دارند ( آمار سال 2000 ) .
- در سال 1993، 3000 پزشك آلوپاتي از هوميوپاتي در درمان بيماران خود استفاده مي كردند و بيش از 45000 كايروپراكتور و 32000 استئوپات مشغول به فعاليت بوده اند .
- در بين سالهاي 1985 تا 1994 :
در حدود 10 درمانگاه آيورودا در بين سالهاي 1985 تا 1994 در آمريكا فعال بوده و در طي اين سالها بالغ بر 25000 بيمار از خدمات درماني آنها استفاده كرده اند . - در سال 1995بسياري از بيمه هاي سلامتي خصوصي،رشته هاي طب مكمل - جايگزين همچون طب سوزني را تحت پوشش بيمه داشته اند ، كه يكي از اين دلايل آن ارزانتر بودن خدمات درماني اين روشها نسبت به تكنولوژي هاي مورد استفاده در پزشكي مدرن است . - در سال 1993 از 125 دانشگاه پزشكي دولتي ايالات متحده ، 15 دانشگاه آموزشهايي در زمينه پزشكي مكمل - جايگزين در برنامه هاي آموزشي خود داشته اند ، كه 5 سال بعد تعداد اين دانشگاهها به 75 عدد رسيد . در أمار اخير نشان داده شده است كه در اين كشور 78% از پزشكان خانواده) Family Practitioners) بيماران خود را به مراكز علمي طب مكمل - جايگزين معرفي مي كنند . امروزه برخي از آمارهاي ارائه شده فوق چندين برابرهم شده است . کانادا در سال 1983 انجمن پزشكي چيني و طب سوزني كانادا ( CMAAC)به عنوان يك سازمان ملي
تاسيس شد .
در اواخر دهه1990، 15 تا 70 درصد مردم كانادا از طب مكمل - جايگزين بهره برده اند و اين آمار روز به روز در حال گسترش و افزايش است .
بطوريكه اكنون كانادا از جمله كشورهايي است كه اين روش ها از شيوع بالايي در آن برخوردار ند . رشته هاي مورد علاقه بيماران در اين كشور عبارتند از :
- كايروپراكتيك(Chiropractic)
- تكنيك هاي آرامش بخشي(Relaxation Techniques)
- ماساژ درماني(Massage Therapy)
- پزشكي گياهي(Herbal Medicine)
در كانادا روز به روز به تعداد پزشكان آلوپاتي كه به طب مكمل - جايگزين رو مي آورند، افزوده مي ِشود .و تقريباً 455 متخصص كايروپراكتيك در حال فعاليت مي باشند . آلمان آلمان يكي از آزادترين كشور هاي غربي در زمينه استفاده از طب مكمل مي باشد در اين كشور خصوصاً به طب هاي متمايل به طبيعت Nature – Oriented Medicine بهاي زيادي داده مي شود و اين روشها در سيستم درماني آلمان از جايگاه ويژه اي برخوردار ند .
تعداد زيادي از شيوه هاي طب مكمل - جايگزين همچون هوميوپاتي از اين كشور منشاء گرفته اند .
از زمان جنگ جهاني دوم به بعد ، طبيعي درمانگران (ناتوروپات ها) Naturopaths كه در آلمان با نام " Heilpractiker "معروف هستند و در درمانهاي خود از داروهاي طبيعي بهره مي برند ، به عنوان يكي از اصلي ترين درمانگران طبي در اين كشور مشغول به كار مي باشند . در حقيقت بسياري از رشته هاي طب مكمل - جايگزين همچون طب سوزني ، هوميوپاتي ، گياه درماني(Phytotherapy =Herbalism ) و كايروپاكتيك در اين كشور در زير پرچم طبيعت درماني(طب طبيعي ) قرارمي گيرند . - دوره هاي طب مكمل در بسياري از دانشگاهها مانند دانشگاه مونيخ Munchen ، گيسن Giessenو دوسلدوف (Dusseldorf تدريس مي گردد . - بر اساس تحقيق سال 1992 :
- سه چهارم پزشكان آلوپاتي درآلمان از درمانهاي طب مكمل-جايگزين استفاده كرده اند .
- 77% درمانگاههاي درد(Pain Clinics) به انجام طب سوزني مشغول بوده اند .
- 2 ميليون نفر از بيماران در اين كشور از درمانهاي طب مكمل- جايگزين سود برده اند .
- در سال 1994 :
- 13-10 هزار كارورز طب مكمل مشغول به فعاليت بوده اند .
- تحقيقات اخير نشان مي دهد :
1- داروهاي هوميوپاتي و گياهي در آلمان آنقدر رايج است كه 95% پزشكان از آنها در تجويز هاي روزمره خود استفاده مي كنند .
2- تقريباً تمامي پزشكان اين كشور بر اين باورند كه طب مكمل - جايگزين بايد با پزشكي رايج ادغام گردد. فرانسه در كشور فرانسه بر خلاف آلمان انجام طبابت با روش طب مكمل - جايگزين نيازمند داشتن دكتراي پزشكي است و اين امر سبب شده است كه حيطه طبابت - به هر شكلي - تا حد زيادي از دسترس غير پزشكان دور بماند .
در ميان پزشكان آلوپاتي ، 4/5% بطور اختصاصي ، 7/20% در اكثر موارد و 8/72% هرازگاهي از اين روشها استفاده مي كنند . در سال 1993 ، 2/6% از كل جامعه پزشكي فرانسه به عنوان افراد ورزيده و كارآزموده طب مكمل - جايگزين مشخص و معرفي شدند . علاوه بر اين پزشكان ، 000/50 كارورز غير آلوپاتي نيز از اين روشها در ارائه خدمات پزشكي استفاده مي كنند. - در سال 1995:
1 - در حدود 5000 پزشك از داروهاي هوميوپاتي در درمان بيماران خود استفاده مي كرده اند كه اين آمار حتي از كشوري مانند انگلستان كه از كشورهاي صاحب نام در زمينه هوميوپاتي است ، بسيار بيشتر مي باشد .
2 - نزديك به همين تعداد يعني در حدود 5000 پزشك نيز از اسانسهاي گياهي ضروري (Essential oils) كه شيوه اي از دانش رايحه درماني يا Aromatherapy است، بجاي آنتي بيوتيك ها بهره برده اند . - در سال 2003:
با توجه به اينكه هر ساله هزار پزشك از دوره هاي آموزشي سه ساله هوميوپاتي
فارغ التحصيل مي شوند، آمار هوميوپاتهاي فرانسه از مرز 000/12 نفر نيز گذشته است . انگلستان طب مكمل - جايگزين در اين كشور حتي در ميان خاندان سلطنتي و دولتمردان نيز از جايگاه ويژه اي برخوردار است ، بطوريكه :
1- خاندان سلطنتي انگلستان براي چهار نسل متوالي از هميوپاتي به عنوان طب اصلي خود بهره گرفته اند .
2- دولتمردان نيز بر ارائه خدمات طب مكمل- جايگزين بسيار تاكيد كرده و دسترسي به آن را براي بيماران ضروري مي دانند .
3- انگلستان تنها كشوري در اروپا است كه داراي بيمارستان هاي دولتي مخصوص طب مكمل - جايگزين مي باشد .
و اما در بين مردم:
70 % جمعيت انگلستان علاقمندند به استفاده از خدمات اين شيوه ها مي باشند .
در سال 1981 :
حدود 5/15-5/11 ميليون مراجعه كننده به روش هاي طب مكمل - جايگزين وجود داشته است .
در سال 1998 :
5 ميليون بيمار با پزشكان طب مكمل مشورت كرده اند و چند برابر اين تعداد نيز توسط متخصصين غير پزشك اين رشته ها درمان شده اند .
- در سال 1999 :
تعداد كارورزان طب مكمل در انگلستان 000/50 نفر گزارش شده است . روسیه و اروپای شرقی در روسيه نيز همچون كشورهايي مانند چين ، تنوع زيادي از روش هاي طبي وجود دارد كه تعداد زيادي از آنهارا درمانگران سنتي روستايي (Feldshers) انجام مي دهند . كمبود منابع مالي ، گراني تجهيزات طب جديد و سطح بهداشت پايين تر نسبت به كشور هاي اروپاي غربي زمينه را براي كاربرد بسياري از شيوه هاي طب مكمل- جايگزين فراهم ساخته است .
( بر اساس گزارش سال 1992 ، متوسط عمر مردم روسيه نسبت به كشور هاي غربي 14-10 سال كمتر و ميزان مرگ نوزادي ( IMR ) دوبرابر كشورهاي اروپاي غربي بوده است).
بطور قانوني تنها پزشكان قادر به انجام طبابت با اين روش ها هستند، اما براي درمانگران غير پزشك نيز دوره هايي تحت عنوان " روش هاي بهبود سلامت“ وجود دارد . از رشته هاي مورد علاقه در اين كشور مي توان به طب سوزني، بازتاب درماني ، روشهاي دستكاري بدن (Manipulative Therapies) نظير ماساژ و نيز انرژي درماني نام برد .
بسياري از بزرگترين تحقيقات در زمينه انرژي درماني و رشته هاي مختلف متافيزيك در اين كشور انجام شده است .حتي به نظر مي رسد كه امروزه
روشهايي از طب مكمل - جايگزين در روسيه وجود دارد كه در ساير كشور ها قابل دستيابي نيست .
ساير كشورهاي اروپاي شرقي نيز بخصوص در زمينه طب گياهي و پزشكي طبيعي از سابقه اي طولاني برخوردار مي باشند .
به طور مثال بلغارستان از بزرگترين صادركنندگان گياهان دارويي بوده قفسه دارويي خانواده ها اكثراً از داروهاي گياهي تشكيل شده است .
مركز شيمي گياهي يونسكو UNESCOدر صوفيا ( پايتخت بلغارستان ) قرار دارد .
در اين كشور نيز همچون روسيه ، انرژي درماني و موارد ماوراء طبيعي از حالات ناشناخته خود خارج شده و تحقيقات علمي دامنه داري برروي آنها انجام مي گيرد :
به طوري كه در انستيتوي تحقيقات پارسايكولوژي ( فراروانشناسي ) و الهام صوفيا Institute of Parapsychology and Suggestion Research) (Sofia به عنوان تشكيلاتي تحت پوشش دانشگاه ، تحقيقات گسترده اي در زمينه حالتهاي تغيير يافته آگاهي ، شفابخشي ( انرژي درماني ) ، هيپنوتيسم و يوگا انجام مي گيرد . استرالیا و نیوزیلند Australiaاين كشورها از جمله اولين كشورهايي بودند كه
1- طب مكمل - جايگزين را به طور قانوني در سيستم طبي خود پذيرفتند .
2- برنامه هاي آموزشي منظمي را براي آن ارائه دادند .
بدين شكل به عنوان پيشرو و الگويي براي ساير كشور ها شناخته شدند ، به طوري كه امروزه درصد مردمي كه از مشاوره هاي طب مكمل - جايگزين در كشور استراليا استفاده مي نمايند حتي از كشوري همچون انگلستان نيز بيشتر است .
رشد اين روش ها آنچنان سريع بوده كه به عنوان مثال تعداد درمانگاه هاي طب سوزني در شهر Brisbane از 30 عدد در طي 14 سال (1974 تا 1998) به تعداد 200 عدد افزايش يافت و در حال حاضر همين تعداد نيز چند برابر شده است .
قسمتي از اين رشد مديون در دسترس بودن طب سوزني براي بيماران به صورت أزاد و تحت پوشش بيمه Medibank مي باشد . پزشكي چيني و طب سوزني به صورت گسترده اي در مراكز آموزشي تدريس مي شود و از آنها براي درمان بيماران در تمامي سنين - حتي نوزادان- استفاده مي گردد .
در سال 1995 :
8000 درمانگر ثبت شده در ليست " اتحاديه درمانهاي طبي " (Federation of Natural Therapeutics)
در اين كشور مشغول به كار بوده اند .
در همين سال تعداد 8 دانشكده و مدرسه عالي آموزش ناتوروپاتي فعال بوده است .
در استراليا هر ساله در حدود يك ميليارد دلار استراليايي براي ارائه خدمات طب مكمل - جايگزين هزينه مي گردد. چین چين كشوري است كه يكي از باستاني ترين و فلسفي ترين شيوه هاي سنتي درمان در جهان را دارا مي باشد كه قدمتي نزديك به " طب مصري " داردولي بر خلاف آن ، هزاران سال است كه به طور مداوم و بي وقفه از طب سنتي خود بهره گرفته است .
از شيوه هاي رايج طب سنتي چين مي توان به:
- طب سوزني
- طب گياهي
- داغ كردن ( فتيله گذاري ( (Moxibustion)
- طب فشاري (Acupressue)
- تاي چي چوان (Tai Chi Chuan)
- چي گنگ Chi Gong ( Qi Gong )
اشاره كرد . در حال حاضر در چين : - در حدود 000/350 نفر كادر فعال در 250 بيمارستان براي عرضه خدمات پزشكي سنتي مشغول به فعاليت هستند . - 95% بيمارستانهاي عمومي نيز داراي بخش هاي ويژه پزشكي سنتي مي باشند . آمار نشان مي دهد كه در سال 1995 :
-000/275 پزشك در دانشگاه هاي دولتي پزشكي سنتي را در كنار طب متعارف فرا گرفته اند . يكي از بهترين و شايد بتوان گفت موفقترين برنا مه هاي سلامت جامعه در جهان ، برنا مه اي تحت عنوان آموزش " پزشكان پا برهنه " (Bare Foot Doctors) در چين بوده است .
- پزشكان پا برهنه ( كه نه پزشك هستند نه پا برهنه ! ) در حقيقت كمك پزشكاني هستند كه يك سوم وقت خود را به كمك هاي اوليه پزشكي و دوسوم باقيمانده را به طور كار اصلي خود يعني كشاورزي مي پردازند .
- در بسياري از موارد ، آنها همان درمانگران بومي و سنتي هستند كه تحت آموزش مجدد قرار گرفته اند .
- كار آنها درمانهاي اوليه ، پيشگيري از بيماريها ، آموزش جلوگيري از بارداري ، ارجاع بيماران جدي تر به پزشك ، درمانگاه ، بيمارستان و مواردي مشابه آنها مي باشد .
- اين كمك پزشكان در كيف طبابت خود ، داروهاي اوليه و همچنين برخي از گياهان دارويي سنتي و سوزن هاي طب سوزني را حمل مي كنند . ژاپن در ژاپن در طي يك بررسي در اكتبر سال 2000 مشخص شد كه 72% پزشكان طب رايج از گياه درماني ژاپني (Kampo) نيز استفاده مي نمايند . از ميان 265611 پزشك آلوپاتي :
- 69236 نفر در طب سوزني
-94655 نفر در ماساژ درماني
- 29087 نفر در جودوتراپي ( درمان با جودو ) مشغول به فعاليت مي باشند . هند هند نيز يكي از كشور هايي است كه داراي يكي از قديمي ترين سيستمهاي طب سنتي به نام " آيورودا " (Ayurveda) مي باشد . اين شيوه طب برگرفته از كتب مقدس هنديان به نام " وداها (Veda) است و همانند طب سنتي چين به عنوان يك شيوه كامل سلامتي و درمان در جهان با هزاران سال قدمت شناخته مي شود .
طب سيدها (Siddha Medicine) يكي از شعبات آيورودا است كه به ويژه در تاميل نادو و سري لانكا انجام مي شود .
طب يوناني (Unani Medicine or Unani – Tibbi) نيز تلفيقي از پزشكي آيورودا و طب ايراني يا اسلامي است ( برخي آنرا به نام طب عرب مي شناسند ! ) كه به خصوص در شمال غربي هند و پاكستان طرفداران زيادي دارد . در سال 1983:
در حدود 000/400 درمانگر آيورودا ، 242 بيمارستان آيورودا ، 000/11 درمانگر آيورودا و بيش از 100 مدرسه عالي و دانشكده جهت آموزش اين رشته وجود داشته كه بسياري از آنها تحت پوشش دانشگاههاي معتبر فعاليت مي نمايند .
امروزه پس از گذشت حدود 20 سال از اين آمار :
تعداد درمانگران ، بيمارستانها ، درمانگاهها و مراكز آموزش عالي آيورودا افزايش چشمگيري يافته است . طب يوناني نيز در هند بسيار قوي است و در حدود 19 بيمارستان و 903 درمانگاه به آن اخنصاص يافته است . همچنين طب سيد ها در 65 بيمارستان و 392 درمانگاه به كار گرفته مي شود .
كشور هاي آسيايي از جمله كره ، سنگاپور و ... نيز داراي روش هايي منحصر به فردي در طب سنتي و مكمل هستند
قاره هاي آفريقا و آمريكاي جنوبي از تنوع بسياري در روش هاي طب مكمل - جايگزين برخوردار مي باشند
كه به منظور جلوگيري از اطاله كلام از توضيح بيشتر آنها خوداري مي شود .
در استراتژي 2007-2004 سازمان بهداشت جهاني(WHO) در بند 2 حمايت از طب سنتي و مكمل به صراحت مورد تاكيد قرار گرفته است. ترجمه دقيق اين بند به صورت زير مي باشد :
2- طب سنتي و طب مكمل:
سازمان بهداشت جهاني در نظر دارد تا كشورهاي عضو را جهت افزايش امنيت،ثمربخشي و كيفيت استفاده از طب سنتي و مكمل(TM/CAM) حمايت وافي و كافي نمايد.
2-1- كشورهاي عضو بايد جايگاه شايسته اي را براي طب سنتي و مكمل در سيستم ملي درماني خود در نظر بگيرند.
2-2- كيفيت و دسترسي طب سنتي و مكمل بايد بهبود يابد.
2-3- استفاده منطقي از طب سنتي و مكمل توسط پزشكان و بيماران مي بايد افزايش يابد. منبع:cam.ir |
